Bogdan Banasiak
] [
Nietzsche seminarium
] [
Nietzsche - Dzieła wszystkie

Uzasadnienie Sądu Wojewódzkiego w Łodzi


Wnioskodawca – komitet Założycielski Stowarzyszenia o nazwie Towarzystwo im. Markiza de Sade – wznosił we wniosku z dnia 9 listopada 1989 roku o zarejestrowanie Stowarzyszenia. Do wniosku wnioskodawca załączył: Statut Stowarzyszenia, listę założycieli zawierającą imiona i nazwiska 18 osób, ich datę i miejsce urodzenia, miejsce zamieszkania oraz własnoręczne podpisy. Ponadto wnioskodawca załączył do wniosku uchwałę Założycieli o utworzeniu wymienionego Stowarzyszenia, uchwałę o uchwaleniu Statutu oraz protokół z wyboru członków Komitetu Założycielskiego. We wniosku wskazano także adres tymczasowej siedziby Stowarzyszenia – Łódź, ul. […]. 16-tu założycieli założyło oświadczenia własnoręczne o posiadaniu pełnej zdolności do czynności prawnych.

Z uchwalonego przez Założycieli Stowarzyszenia Statutu wynika, że celem Towarzystwa im. Markiza de Sade jest popularyzacja twórczości Donatiena Alphonse Francoisa markiza de Sade’a oraz wszelkich przejawów myśli nieoficjalnej, inspirowanej filozofią de Sade’a. Towarzystwo zamierza realizować swoje cele między innymi przez organizowanie spotkań, seminariów o konferencji poświęconych twórczości de Sade’a, inicjowanie i popieranie prac naukowych i krytycznych poświęconych twórczości de Sade’a, realizację przedsięwzięć artystycznych i edytorskich związanych z życiem, dziełem i epoką de Sade’a, wspieranie inicjatyw niezależnej myśli inspirowanej filozofią Sade’a, współpracę z innymi organizacjami i instytucjami w kraju i zagranicą – realizującymi podobne cele. (§ 7 i 8 Statutu załączonego do wniosku o zarejestrowanie Stowarzyszenia).

Na rozprawie w dniu 22 grudnia 1989 roku członkowie Komitetu Założycielskiego wyjaśnili, że celem Towarzystwa jest między innymi popularyzacja twórczości de Sade’a oraz wszelkich przejawów myśli nieoficjalnej, które nie znalazły dotychczas akceptacji społecznej. Niektórzy z Założycieli Towarzystwa zajmują się tłumaczeniem tekstów de Sade’a. Członkowie Komitetu Założycielskiego podali również, że zadaniem Towarzystwa jest również przeciwstawianie się myśleniu dogmatycznemu, swobodę wypowiadania się i swobodę myśli. Członkowie Towarzystwa zamierzają przedstawić de Sade’a takim, jakim był faktycznie, a nie takim, jakim jest w ocenie powszechnej – tzn. przedstawienie de Sade’a jako głębokiego myśliciela, a nie jako sadystę i zboczeńca. (protokół z rozprawy z dnia 22 grudnia 1989 roku). Członkowie Komitetu Założycielskiego przyznali, że cele Stowarzyszenia mogą nie znaleźć akceptacji w znacznej części społeczeństwa.

Stosownie do treści § 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 kwietnia 1989 roku w sprawie wzoru i sposobu prowadzenia rejestru stowarzyszeń (Dz. U. nr 23 poz. 126) – podstawą postanowienia zarządzającego wpis do rejestru są wyłącznie dokumenty załączone do akt rejestrowych. Konstytucja RP zapewnia obywatelom prawo zrzeszania się w celu rozwoju między innymi aktywności kulturalnej ludu pracującego miast i wsi. Zabrania jednak tworzenia zrzeszeń, których cel lub działalność może godzić w ustrój polityczny i społeczny albo w porządek prawny obowiązujący w Polsce. (art. 84 Konstytucji RP). Z przepisu art. 75 Konstytucji wynika również, że Polska troszczy się o rozwój literatury i sztuki, wyrażających potrzeby i dążenia narodu, odpowiadających najlepszym postępowym tradycjom twórczości polskiej. Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 roku Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. nr 20 poz. 104) jest realizacją gwarantowanej Konstytucją wolności zrzeszania się. Przepis art. 1-szego wymienionego Prawa o stowarzyszeniach stanowi, że obywatele polscy realizują prawo zrzeszania się w Stowarzyszeniach – zgodnie z Konstytucja RP oraz porządkiem prawnym określonym w ustawach. Na panujący w Polsce porządek prawny składają się nie tylko przepisy Konstytucji, czy innych ustaw, ale również zasady współżycia społecznego. Prawo zrzeszania się w stowarzyszeniach może podlegać ograniczeniom przewidzianym jedynie między innymi dla zapewnienia między innymi ochrony moralności publicznej.

Donatien Alphonse Francois markiz de Sade jest znany jako autor psychologicznych powieści i nowel o tematyce związanej ze zboczeniami seksualnymi. Twórczość wymienionego pisarza zawiera również refleksje filozoficzne.

Zgodzić się należy z poglądem członków Komitetu Założycielskiego, że taki a nie inny jest obraz twórczości de Sade’a – który w społeczeństwie jest odbierany. Oczywiście w każdej twórczości – powszechnie odbieranej lub powszechnie nieuznawanej (aprobowanej) można znaleźć przejawy, które nie zasługują na potępienie, czy akceptację, taką a nie inną ocenę.

Oceniając wniosek o zarejestrowanie stowarzyszenia o nazwie Towarzystwo im. Markiza de Sade – Sąd Wojewódzki w Łodzi doszedł do wniosku, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zarejestrowanie stowarzyszenia wyżej wymienionego nie może być połączone z ograniczeniem Towarzystwa w działaniach, które naruszają zasady współżycia społecznego, a tym samym panującą w Polsce moralność publiczną. Trudno byłoby np. zakazać Towarzystwu popularyzacji takich lub innych dzieł de Sade’a. Nadto zarejestrowanie Towarzystwa nie zyskałoby akceptacji znacznej części społeczeństwa polskiego z uwagi na istniejące w Polsce zasady współżycia społecznego, zasady moralne, zasady postępowania.

Oczywiście to nie oznacza, że osoby, które dostrzegają wartościowe elementy w twórczości de Sade’a nie mogą nadal zajmować się twórczością tą. Nie ma jednak uzasadnionych podstaw, aby działania te były prowadzone w formie zarejestrowanego stowarzyszenia – posiadającego osobowość prawną.

Ponieważ stowarzyszenie o nazwie Towarzystwo im. Markiza de Sade – zdaniem Sądu Wojewódzkiego w Łodzi – Sądu Rejestrowego – nie spełnia warunków określonych w ustawie Prawo o stowarzyszeniach – Sąd Wojewódzki na podstawie art. 14 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 roku i art. 8 wymienionej ustawy oraz art. 5 i 4 i nast. k. p. c. oddalić wniosek.