Bogdan Banasiak
] [
Nietzsche seminarium
] [
Nietzsche - Dzieła wszystkie

Donatien Alphonse François, Markiz de Sade
(2 czerwca 1740 – 2 grudnia 1814)


Autor głośnych i bulwersujących dzieł m.in.: Sto dwadzieścia dni Sodomy, Filozofia w buduarze, La Nouvelle Justine i Histoire de Juliette. Ofiara teściowej i lettres de cachet, zbiegów okoliczności i plotek, własnej konsekwencji i małości innych, człowiek skazany na śmierć i stracony in effigie, który uszedł z życiem, stojąc przed lufą pistoletu i o krok od gilotyny, uważany przez Paryż za potwora i wielbiony przez kobiety oraz służbę. Człowiek mówiący o wolności absolutnej, który przez niemal całe dorosłe życie pozostawał pod potajemnym nadzorem policji. I pisarz, którzy równie mocno odpychał, jak przyciągał. Mroczna postać i jasnowzroczny myśliciel. Nie po raz pierwszy w historii i nie po raz ostatni ktoś, kogo społeczeństwo oskarżyło o szaleństwo, powiedział temu społeczeństwu prawdę o nim samym – jak później Nietzsche czy Artaud.

Można zatem – jak chcą jedni – uznać, że nikt nie posunął się w słowie równie daleko jak Sade, nikt nie okazał tyle zuchwałości, w swej krytycznej pasji równie konsekwentnie i bezkompromisowo nie zaatakował tego wszystkiego, co człowiek bezkrytycznie poczytuje za wartość, świętość czy prawdę. Ale można też – jak chcą inni – uznać Markiza za swego rodzaju moralistę, który odważył się pokazać całe zło, jakie człowiek zdolny jest czynić, który postawił przed oczami człowieka normalnego krzywe lustro, a człowiek normalny – zamykając Sade`a i zamykając mu usta – niezbicie dowiódł, że prawda w oczy kole. A Markiz całym swym dziełem tylko dawał wyraz przekonaniu, jakie sformułował na ostatnich stronach Historii Julietty: "Jakkolwiek ludzie by się tego obawiali, filozofia powinna powiedzieć wszystko". "Powiedzieć wszystko. Ta jedna linijka czyniła go podejrzanym, ten projekt wystarczał, aby go skazać, jego realizacja – aby go zamknąć" (Blanchot). I zapewne ten sam, stale obecny w tekstach Markiza zamysł stał się przyczyną represji, jakie spadły na jego dzieło i jego myśl.



Zarys biografii Sade'a [pdf]